MongoDB 副本集从零搭建到生产可用
两台服务器:一台物理机跑主库,一台 Docker 跑从库,实现数据库高可用
一、为什么需要副本集?
#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI{font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;font-size:16px;fill:#333;}@keyframes edge-animation-frame{from{stroke-dashoffset:0;}}@keyframes dash{to{stroke-dashoffset:0;}}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-animation-slow{stroke-dasharray:9,5!important;stroke-dashoffset:900;animation:dash 50s linear infinite;stroke-linecap:round;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-animation-fast{stroke-dasharray:9,5!important;stroke-dashoffset:900;animation:dash 20s linear infinite;stroke-linecap:round;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .error-icon{fill:#552222;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .error-text{fill:#552222;stroke:#552222;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-thickness-normal{stroke-width:1px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-thickness-thick{stroke-width:3.5px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-pattern-solid{stroke-dasharray:0;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-thickness-invisible{stroke-width:0;fill:none;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-pattern-dashed{stroke-dasharray:3;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edge-pattern-dotted{stroke-dasharray:2;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .marker{fill:#333333;stroke:#333333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .marker.cross{stroke:#333333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI svg{font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;font-size:16px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI p{margin:0;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .label{font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;color:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .cluster-label text{fill:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .cluster-label span{color:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .cluster-label span p{background-color:transparent;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .label text,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI span{fill:#333;color:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node rect,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node circle,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node ellipse,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node polygon,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node path{fill:#ECECFF;stroke:#9370DB;stroke-width:1px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .rough-node .label text,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node .label text,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .image-shape .label,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .icon-shape .label{text-anchor:middle;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node .katex path{fill:#000;stroke:#000;stroke-width:1px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .rough-node .label,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node .label,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .image-shape .label,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .icon-shape .label{text-align:center;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node.clickable{cursor:pointer;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .root .anchor path{fill:#333333!important;stroke-width:0;stroke:#333333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .arrowheadPath{fill:#333333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edgePath .path{stroke:#333333;stroke-width:2.0px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .flowchart-link{stroke:#333333;fill:none;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edgeLabel{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);text-align:center;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edgeLabel p{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .edgeLabel rect{opacity:0.5;background-color:rgba(232,232,232, 0.8);fill:rgba(232,232,232, 0.8);}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .labelBkg{background-color:rgba(232, 232, 232, 0.5);}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .cluster rect{fill:#ffffde;stroke:#aaaa33;stroke-width:1px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .cluster text{fill:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .cluster span{color:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI div.mermaidTooltip{position:absolute;text-align:center;max-width:200px;padding:2px;font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;font-size:12px;background:hsl(80, 100%, 96.2745098039%);border:1px solid #aaaa33;border-radius:2px;pointer-events:none;z-index:100;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .flowchartTitleText{text-anchor:middle;font-size:18px;fill:#333;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI rect.text{fill:none;stroke-width:0;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .icon-shape,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .image-shape{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);text-align:center;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .icon-shape p,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .image-shape p{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);padding:2px;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .icon-shape .label rect,#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .image-shape .label rect{opacity:0.5;background-color:rgba(232,232,232, 0.8);fill:rgba(232,232,232, 0.8);}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .label-icon{display:inline-block;height:1em;overflow:visible;vertical-align:-0.125em;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI .node .label-icon path{fill:currentColor;stroke:revert;stroke-width:revert;}#mermaid-svg-NqWdFrRXugPsR5xI :root{--mermaid-font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;} 自动同步
主库挂了
客户端
主库 PRIMARY
从库 SECONDARY
自动选举 - 从库变主库
副本集解决的核心问题:
- 主库宕机 → 从库自动顶上(无需人工干预)
- 数据冗余 → 主库磁盘坏了,从库还有数据
- 读写分离 → 主库写,从库读,分担压力
二、环境准备
| 角色 | 部署方式 | IP | 端口 | MongoDB 版本 |
|---|---|---|---|---|
| Primary | 物理机 | 192.168.1.100 |
27017 | 3.6 |
| Secondary | Docker | 192.168.1.101 |
27017(映射8017) | 3.6 |
主库配置(物理机)
mongod.conf:
yaml
net:
port: 27017
bindIp: 0.0.0.0
replication:
replSetName: rs0
security:
keyFile: /data/mongodb.key
storage:
dbPath: /data/mongo/db
生成 Keyfile(节点间认证用)
bash
# 在主库生成
openssl rand -base64 756 > /data/mongodb.key
chmod 400 /data/mongodb.key
chown 999:999 /data/mongodb.key
# 复制到从库
scp /data/mongodb.key root@192.168.1.101:/data/mongodb.key
三、部署步骤
主库初始化
bash
# 启动 MongoDB
mongod -f /etc/mongod.conf
# 初始化副本集
mongo 127.0.0.1:27017/admin --eval '
rs.initiate({
_id: "rs0",
members: [{ _id: 0, host: "192.168.1.100:27017" }]
})
'
从库部署(Docker)
bash
# 启动容器
docker run -d --name mongo_node1 --restart always \
-p 8017:27017 \
-v /data/mongo/sec:/data/db \
-v /data/mongodb.key:/data/mongodb.key:ro \
mongo:3.6.23 \
mongod --replSet rs0 --bind_ip_all --keyFile /data/mongodb.key
# 加入副本集(在主库执行)
mongo 127.0.0.1:27017/admin --eval 'rs.add("192.168.1.101:8017")'
验证
javascript
rs.status()
// 应看到:
// PRIMARY health: 1 stateStr: "PRIMARY"
// SECONDARY health: 1 stateStr: "SECONDARY"
四、创建用户与开启认证
bash
# 创建管理员
mongo 127.0.0.1:27017/admin --eval '
db.createUser({
user: "admin",
pwd: "123456",
roles: [{ role: "root", db: "admin" }]
})
'
之后连接必须带用户名密码:
bash
mongo 192.168.1.100:27017/admin -u admin -p 123456
五、测试高可用
bash
# 在主库写入测试数据
mongo 192.168.1.100:27017/test -u admin -p 123456 \
--eval 'db.test.insert({msg: "副本集测试"})'
# 模拟主库故障
systemctl stop mongod
# 等待几秒,查看从库状态
docker exec mongo_node1 mongo --eval 'rs.status()'
# 从库自动变成 PRIMARY
# 恢复主库后,它会作为从库重新加入
systemctl start mongod
六、应用连接
javascript
// Node.js
const uri = 'mongodb://admin:密码@192.168.1.100:27017,192.168.1.101:8017/mydb?replicaSet=rs0';
// Java
MongoClientURI uri = new MongoClientURI(
"mongodb://admin:密码@192.168.1.100:27017,192.168.1.101:8017/mydb?replicaSet=rs0"
);
七、总结
✅ 主从自动同步
✅ 主库挂了自动切换
✅ 节点间加密通信
✅ 客户端认证保护
❌ 注意版本统一(主从必须兼容)