
7. Embedding:AI 的"理解"从数字开始
7.1 一个比喻:气味地图
想象你走进一家咖啡店,你闻到咖啡的香气、烤面包的焦味、还有一点点奶香。你的大脑不需要看到"咖啡豆"三个字,就能判断这是咖啡店。
Embedding(嵌入)就是这个过程的数字版。 它把一段文字转换成一串浮点数(向量),这串数字"代表"了文字的含义。语义相近的文字,向量在空间中距离也近。
#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP{font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;font-size:16px;fill:#333;}@keyframes edge-animation-frame{from{stroke-dashoffset:0;}}@keyframes dash{to{stroke-dashoffset:0;}}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-animation-slow{stroke-dasharray:9,5!important;stroke-dashoffset:900;animation:dash 50s linear infinite;stroke-linecap:round;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-animation-fast{stroke-dasharray:9,5!important;stroke-dashoffset:900;animation:dash 20s linear infinite;stroke-linecap:round;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .error-icon{fill:#552222;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .error-text{fill:#552222;stroke:#552222;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-thickness-normal{stroke-width:1px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-thickness-thick{stroke-width:3.5px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-pattern-solid{stroke-dasharray:0;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-thickness-invisible{stroke-width:0;fill:none;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-pattern-dashed{stroke-dasharray:3;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edge-pattern-dotted{stroke-dasharray:2;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .marker{fill:#333333;stroke:#333333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .marker.cross{stroke:#333333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP svg{font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;font-size:16px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP p{margin:0;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .label{font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;color:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .cluster-label text{fill:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .cluster-label span{color:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .cluster-label span p{background-color:transparent;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .label text,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP span{fill:#333;color:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node rect,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node circle,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node ellipse,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node polygon,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node path{fill:#ECECFF;stroke:#9370DB;stroke-width:1px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .rough-node .label text,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node .label text,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .image-shape .label,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .icon-shape .label{text-anchor:middle;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node .katex path{fill:#000;stroke:#000;stroke-width:1px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .rough-node .label,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node .label,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .image-shape .label,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .icon-shape .label{text-align:center;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node.clickable{cursor:pointer;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .root .anchor path{fill:#333333!important;stroke-width:0;stroke:#333333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .arrowheadPath{fill:#333333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edgePath .path{stroke:#333333;stroke-width:2.0px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .flowchart-link{stroke:#333333;fill:none;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edgeLabel{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);text-align:center;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edgeLabel p{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .edgeLabel rect{opacity:0.5;background-color:rgba(232,232,232, 0.8);fill:rgba(232,232,232, 0.8);}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .labelBkg{background-color:rgba(232, 232, 232, 0.5);}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .cluster rect{fill:#ffffde;stroke:#aaaa33;stroke-width:1px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .cluster text{fill:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .cluster span{color:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP div.mermaidTooltip{position:absolute;text-align:center;max-width:200px;padding:2px;font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;font-size:12px;background:hsl(80, 100%, 96.2745098039%);border:1px solid #aaaa33;border-radius:2px;pointer-events:none;z-index:100;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .flowchartTitleText{text-anchor:middle;font-size:18px;fill:#333;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP rect.text{fill:none;stroke-width:0;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .icon-shape,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .image-shape{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);text-align:center;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .icon-shape p,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .image-shape p{background-color:rgba(232,232,232, 0.8);padding:2px;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .icon-shape .label rect,#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .image-shape .label rect{opacity:0.5;background-color:rgba(232,232,232, 0.8);fill:rgba(232,232,232, 0.8);}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .label-icon{display:inline-block;height:1em;overflow:visible;vertical-align:-0.125em;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP .node .label-icon path{fill:currentColor;stroke:revert;stroke-width:revert;}#mermaid-svg-mEKBUjLxaLchOEKP :root{--mermaid-font-family:"trebuchet ms",verdana,arial,sans-serif;} 距离近
距离远
咖啡
0.23, -0.45, 0.78, ...
拿铁
0.21, -0.42, 0.80, ...
汽车
-0.67, 0.12, -0.33, ...
7.2 EmbeddingModel 接口
Spring AI 的 EmbeddingModel 接口极其简洁:
java
public interface EmbeddingModel extends Model<EmbeddingRequest, EmbeddingResponse> {
// 嵌入一段文本
float[] embed(String text);
// 嵌入一个 Document 对象
float[] embed(Document document);
// 批量嵌入
List<float[]> embed(List<String> texts);
// 嵌入并返回完整响应(含元数据)
EmbeddingResponse embedForResponse(List<String> texts);
// 获取向量维度
int dimensions();
}
7.3 第一个 Embedding 示例
java
@Autowired
private EmbeddingModel embeddingModel;
public void demo() {
// 嵌入一段文本
float[] vector = embeddingModel.embed("Spring AI 是一个强大的 AI 框架");
System.out.println("向量维度: " + vector.length); // 比如 1536(OpenAI)或 768(Ollama)
System.out.println("前 5 个值: " + Arrays.toString(Arrays.copyOf(vector, 5)));
// 输出示例: [0.0123, -0.0456, 0.0789, 0.0234, -0.0567]
// 批量嵌入
List<float[]> vectors = embeddingModel.embed(List.of(
"Java 编程语言",
"Python 编程语言",
"今天天气很好"
));
// 计算余弦相似度
double similarity = cosineSimilarity(vectors.get(0), vectors.get(1));
System.out.println("Java 和 Python 的相似度: " + similarity); // 应该很高,比如 0.85
double similarity2 = cosineSimilarity(vectors.get(0), vectors.get(2));
System.out.println("Java 和天气的相似度: " + similarity2); // 应该很低,比如 0.12
}
// 余弦相似度计算:衡量两个向量在方向上的相似程度
// 值越接近 1 表示语义越相似,越接近 0 表示越不相关
private double cosineSimilarity(float[] a, float[] b) {
double dot = 0, normA = 0, normB = 0;
for (int i = 0; i < a.length; i++) {
dot += a[i] * b[i];
normA += a[i] * a[i];
normB += b[i] * b[i];
}
return dot / (Math.sqrt(normA) * Math.sqrt(normB));
}
7.4 支持的 Embedding 模型
| 提供商 | 依赖 | 维度 | 特点 |
|---|---|---|---|
| OpenAI | spring-ai-starter-model-openai |
1536/3072 | 最常用 |
| Azure OpenAI | spring-ai-starter-model-azure-openai |
1536 | 企业合规 |
| Ollama | spring-ai-starter-model-ollama |
768/4096 | 免费本地 |
| Transformers (ONNX) | spring-ai-starter-model-transformers |
384/768 | 纯本地,无网络 |
| Vertex AI | spring-ai-starter-model-vertex-ai |
768 | Google 生态 |
| Bedrock | spring-ai-starter-model-bedrock |
1024/1536 | AWS 生态 |
| Mistral AI | spring-ai-starter-model-mistral-ai |
1024 | 欧洲厂商 |
7.5 配置 Embedding 模型
properties
# OpenAI Embedding
spring.ai.openai.api-key=${OPENAI_API_KEY}
spring.ai.openai.embedding.options.model=text-embedding-3-small
# Ollama Embedding(免费本地)
spring.ai.ollama.embedding.options.model=nomic-embed-text
7.6 Document 对象:带元数据的文本
在 RAG 场景中,我们不只嵌入"纯文本",而是嵌入带元数据的 Document 对象:
java
Document doc = new Document(
"Spring AI 是 Spring 生态的 AI 框架,支持多种模型和向量数据库。",
Map.of(
"source", "官方文档",
"page", 1,
"author", "Spring 团队",
"category", "AI"
)
);
float[] embedding = embeddingModel.embed(doc);
// 元数据可用于后续过滤
7.7 一个完整的相似度搜索 Demo
java
@Service
public class SemanticSearchService {
private final EmbeddingModel embeddingModel;
public SemanticSearchService(EmbeddingModel embeddingModel) {
this.embeddingModel = embeddingModel;
}
/**
* 在候选文档中搜索与查询最相似的文档
*/
public List<ScoredDocument> search(String query, List<Document> candidates, int topK) {
// 1. 嵌入查询
float[] queryEmbedding = embeddingModel.embed(query);
// 2. 嵌入所有候选文档(批量)
List<float[]> candidateEmbeddings = embeddingModel.embed(
candidates.stream().map(Document::getText).toList()
);
// 3. 计算相似度并排序
return IntStream.range(0, candidates.size())
.mapToObj(i -> new ScoredDocument(
candidates.get(i),
cosineSimilarity(queryEmbedding, candidateEmbeddings.get(i))
))
.sorted((a, b) -> Double.compare(b.score, a.score))
.limit(topK)
.toList();
}
}
record ScoredDocument(Document document, double score) {}