文章目录
- 前言
- 题目梗概
- 参考解析
-
- [0.1 秩1矩阵的n次幂](#0.1 秩1矩阵的n次幂)
- [0.2 四阶对称矩阵高次幂计算](#0.2 四阶对称矩阵高次幂计算)
- [0.3 上三角Jordan块的n次幂](#0.3 上三角Jordan块的n次幂)
- [0.4 可逆矩阵和的逆矩阵推导](#0.4 可逆矩阵和的逆矩阵推导)
- [0.5 伴随矩阵法求三阶矩阵逆](#0.5 伴随矩阵法求三阶矩阵逆)
- [0.6 伴随矩阵的逆矩阵计算](#0.6 伴随矩阵的逆矩阵计算)
- [0.7 分块矩阵的伴随矩阵推导](#0.7 分块矩阵的伴随矩阵推导)
- [0.8 伴随矩阵与逆矩阵的行列式计算](#0.8 伴随矩阵与逆矩阵的行列式计算)
- [0.9 行初等变换后的逆矩阵](#0.9 行初等变换后的逆矩阵)
- [0.10 分块矩阵求逆与通式补充](#0.10 分块矩阵求逆与通式补充)
- [0.11 等价矩阵求可逆变换矩阵P](#0.11 等价矩阵求可逆变换矩阵P)
- 后话
前言
其实七月初就完成线代一轮了,七月底过完了概率论。目前做了三分之一的高数真题,过了一讲的强化,一直都比较忙,月总结之类的一直搁置。然后今天宇哥的每日一题已经更到线代了,我突然想起来我线代的题目还没有整理,索性整理一下就当做顺便复习,现在贴的都是两个月前做的题了,不得不说重新总结以下收获还是挺大的。
题目梗概
2026.6.11
-
矩阵0.1 秩1矩阵的n次幂
设 α = a 1 , a 2 , a 3 T \boldsymbol{\alpha}=a_1,a_2,a_3^\mathrm{T} α=a1,a2,a3T, β = b 1 , b 2 , b 3 T \boldsymbol{\beta}=b_1,b_2,b_3^\mathrm{T} β=b1,b2,b3T, A = α β T A=\boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T} A=αβT,求 A n A^n An。
-
矩阵0.2 四阶对称矩阵高次幂计算
设四阶矩阵
A = ( 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & -1 & -1 & -1 \\ -1 & 1 & -1 & -1 \\ -1 & -1 & 1 & -1 \\ -1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix} A= 1−1−1−1−11−1−1−1−11−1−1−1−11
求 A 9 A^9 A9。
-
矩阵0.3 上三角Jordan块的n次幂
设三阶矩阵
A = ( 1 1 0 0 1 1 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} A= 100110011
求 A n A^n An。
-
矩阵0.4 可逆矩阵和的逆矩阵推导
设 A , B A,B A,B是同阶可逆方阵,且 A − 1 + B − 1 A^{-1}+B^{-1} A−1+B−1可逆,求 ( A + B ) − 1 (A+B)^{-1} (A+B)−1。
-
矩阵0.5 伴随矩阵法求三阶矩阵逆
求矩阵 A = ( 1 0 1 2 1 0 − 3 2 − 5 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 2 & 1 & 0 \\ -3 & 2 & -5 \end{pmatrix} A= 12−301210−5 的逆矩阵。
-
矩阵0.6 伴随矩阵的逆矩阵计算
设矩阵
A = ( 1 2 0 2 2 0 3 4 5 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 0 \\ 2 & 2 & 0 \\ 3 & 4 & 5 \end{pmatrix} A= 123224005
求 ( A ∗ ) − 1 (A^*)^{-1} (A∗)−1。
-
矩阵0.7 分块矩阵的伴随矩阵推导
设 A , B A,B A,B均为2阶可逆方阵, ∣ A ∣ = 2 |A|=2 ∣A∣=2, ∣ B ∣ = 3 |B|=3 ∣B∣=3,记分块矩阵
C = ( 0 A B 0 ) C = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & A \\ B & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} C=(0BA0)
求 C ∗ C^* C∗。
-
矩阵0.8 伴随矩阵与逆矩阵的行列式计算
设 A , B A,B A,B为 n n n阶方阵, ∣ A ∣ = 2 |A|=2 ∣A∣=2, ∣ B ∣ = − 4 |B|=-4 ∣B∣=−4,求 ∣ 2 B ∗ A − 1 ∣ |2B^*A^{-1}| ∣2B∗A−1∣。
-
矩阵0.9 行初等变换后的逆矩阵
设 A A A为三阶可逆矩阵,将 A A A的第1行与第2行交换得到矩阵 B B B。已知
A − 1 = ( a 11 a 12 a 13 a 21 a 22 a 23 a 31 a 32 a 33 ) A^{-1} = \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \end{pmatrix} A−1= a11a21a31a12a22a32a13a23a33
求 B − 1 B^{-1} B−1。
-
矩阵0.10 分块矩阵求逆与通式补充
设五阶矩阵
A = ( 0 0 0 2 − 1 0 0 1 1 2 0 0 − 1 − 1 − 1 1 3 0 0 0 − 1 2 0 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 & 2 & -1 \\ 0 & 0 & 1 & 1 & 2 \\ 0 & 0 & -1 & -1 & -1 \\ 1 & 3 & 0 & 0 & 0 \\ -1 & 2 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} A= 0001−10003201−10021−100−12−100
求 A − 1 A^{-1} A−1。
-
矩阵0.11 等价矩阵求可逆变换矩阵P
设矩阵
A = ( 1 0 1 − 1 − 1 1 0 2 a ) , B = ( 1 0 1 0 − 1 2 0 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & a \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} A= 1−100−1211a ,B= 1000−10120
已知 A A A与 B B B等价,求满足 P A = B PA=B PA=B的可逆矩阵 P P P。
参考解析
0.1 秩1矩阵的n次幂
考察点 :秩1矩阵的幂运算、矩阵乘法结合律
题目 :设 α = a 1 , a 2 , a 3 T \boldsymbol{\alpha}=a_1,a_2,a_3^\mathrm{T} α=a1,a2,a3T, β = b 1 , b 2 , b 3 T \boldsymbol{\beta}=b_1,b_2,b_3^\mathrm{T} β=b1,b2,b3T, A = α β T A=\boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T} A=αβT,求 A n A^n An。
解 :由矩阵乘法结合律,连续展开后合并中间内积项:
A n = ( α β T ) n = α β T ⋅ α β T ⋅ ⋯ ⋅ α β T = α ⋅ ( β T α ) n − 1 ⋅ β T A^n = (\boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T})^n = \boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T} \cdot \boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T} \cdot \cdots \cdot \boldsymbol{\alpha}\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T} = \boldsymbol{\alpha} \cdot (\boldsymbol{\beta}^\mathrm{T}\boldsymbol{\alpha})^{n-1} \cdot \boldsymbol{\beta}^\mathrm{T} An=(αβT)n=αβT⋅αβT⋅⋯⋅αβT=α⋅(βTα)n−1⋅βT
其中 β T α = ∑ i = 1 3 a i b i \boldsymbol{\beta}^\mathrm{T}\boldsymbol{\alpha} = \displaystyle\sum_{i=1}^3 a_i b_i βTα=i=1∑3aibi为常数,因此:
A n = ( ∑ i = 1 3 a i b i ) n − 1 ⋅ A \boxed{A^n = \left( \sum_{i=1}^3 a_i b_i \right)^{n-1} \cdot A} An=(i=1∑3aibi)n−1⋅A
0.2 四阶对称矩阵高次幂计算
考察点 :矩阵平方化简、幂运算结合律
题目 :设四阶矩阵
A = ( 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & -1 & -1 & -1 \\ -1 & 1 & -1 & -1 \\ -1 & -1 & 1 & -1 \\ -1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix} A= 1−1−1−1−11−1−1−1−11−1−1−1−11
求 A 9 A^9 A9。
解 :先计算 A 2 A^2 A2:
A 2 = A ⋅ A = ( 4 0 0 0 0 4 0 0 0 0 4 0 0 0 0 4 ) = 4 E A^2 = A \cdot A = \begin{pmatrix} 4 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 4 \end{pmatrix} = 4E A2=A⋅A= 4000040000400004 =4E
利用幂的结合律拆分9次幂:
A 9 = ( A 2 ) 4 ⋅ A = ( 4 E ) 4 ⋅ A = 256 E ⋅ A = 256 A A^9 = (A^2)^4 \cdot A = (4E)^4 \cdot A = 256E \cdot A = 256A A9=(A2)4⋅A=(4E)4⋅A=256E⋅A=256A
A 9 = 256 ( 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 − 1 − 1 − 1 − 1 1 ) \boxed{A^9 = 256\begin{pmatrix} 1 & -1 & -1 & -1 \\ -1 & 1 & -1 & -1 \\ -1 & -1 & 1 & -1 \\ -1 & -1 & -1 & 1 \end{pmatrix}} A9=256 1−1−1−1−11−1−1−1−11−1−1−1−11
0.3 上三角Jordan块的n次幂
考察点 :矩阵二项式展开、幂零矩阵性质
题目 :设三阶矩阵
A = ( 1 1 0 0 1 1 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} A= 100110011
求 A n A^n An。
解 :将 A A A分解为单位阵与幂零矩阵之和:
A = E + B , B = ( 0 1 0 0 0 1 0 0 0 ) A = E + B, \quad B = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} A=E+B,B= 000100010
其中 B B B为幂零矩阵,计算其幂次:
B 2 = ( 0 0 1 0 0 0 0 0 0 ) , B k = 0 , ∀ k ≥ 3 B^2 = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}, \quad B^k = \boldsymbol{0},\ \forall k \geq 3 B2= 000000100 ,Bk=0, ∀k≥3
因 E E E与 B B B可交换,由二项式定理展开:
A n = ( E + B ) n = ∑ k = 0 n C n k E n − k B k = E + n B + n ( n − 1 ) 2 B 2 A^n = (E+B)^n = \sum_{k=0}^n \mathrm{C}_n^k E^{n-k} B^k = E + nB + \frac{n(n-1)}{2} B^2 An=(E+B)n=k=0∑nCnkEn−kBk=E+nB+2n(n−1)B2
代入矩阵得:
A n = ( 1 n n ( n − 1 ) 2 0 1 n 0 0 1 ) \boxed{A^n = \begin{pmatrix} 1 & n & \dfrac{n(n-1)}{2} \\6pt 0 & 1 & n \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}} An= 100n102n(n−1)n1
0.4 可逆矩阵和的逆矩阵推导
考察点 :逆矩阵性质、矩阵恒等变形
题目 :设 A , B A,B A,B是同阶可逆方阵,且 A − 1 + B − 1 A^{-1}+B^{-1} A−1+B−1可逆,求 ( A + B ) − 1 (A+B)^{-1} (A+B)−1。
解 :对 A + B A+B A+B做恒等变形,凑出已知可逆的 A − 1 + B − 1 A^{-1}+B^{-1} A−1+B−1:
A + B = A ( E + A − 1 B ) = A ( B − 1 + A − 1 ) B A+B = A(E + A^{-1}B) = A(B^{-1} + A^{-1})B A+B=A(E+A−1B)=A(B−1+A−1)B
两边取逆,由 ( A B C ) − 1 = C − 1 B − 1 A − 1 (ABC)^{-1}=C^{-1}B^{-1}A^{-1} (ABC)−1=C−1B−1A−1得:
( A + B ) − 1 = B − 1 ( A − 1 + B − 1 ) − 1 A − 1 \boxed{(A+B)^{-1} = B^{-1}(A^{-1}+B^{-1})^{-1}A^{-1}} (A+B)−1=B−1(A−1+B−1)−1A−1
0.5 伴随矩阵法求三阶矩阵逆
考察点 :伴随矩阵、逆矩阵计算
题目 :求矩阵 A = ( 1 0 1 2 1 0 − 3 2 − 5 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 2 & 1 & 0 \\ -3 & 2 & -5 \end{pmatrix} A= 12−301210−5 的逆矩阵。
解 :先计算行列式判断可逆性:
∣ A ∣ = ∣ 1 0 1 2 1 0 − 3 2 − 5 ∣ = 1 × ( − 5 ) − 0 + 1 × ( 4 + 3 ) = 2 ≠ 0 |A| = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 2 & 1 & 0 \\ -3 & 2 & -5 \end{vmatrix} = 1\times(-5) - 0 + 1\times(4+3) = 2 \neq 0 ∣A∣= 12−301210−5 =1×(−5)−0+1×(4+3)=2=0
故 A A A可逆。计算各代数余子式并构造伴随矩阵:
A ∗ = ( − 5 2 − 1 10 − 2 2 7 − 2 1 ) A^* = \begin{pmatrix} -5 & 2 & -1 \\ 10 & -2 & 2 \\ 7 & -2 & 1 \end{pmatrix} A∗= −51072−2−2−121
由逆矩阵公式 A − 1 = 1 ∣ A ∣ A ∗ A^{-1} = \dfrac{1}{|A|}A^* A−1=∣A∣1A∗得:
A − 1 = 1 2 ( − 5 2 − 1 10 − 2 2 7 − 2 1 ) \boxed{A^{-1} = \frac{1}{2}\begin{pmatrix} -5 & 2 & -1 \\ 10 & -2 & 2 \\ 7 & -2 & 1 \end{pmatrix}} A−1=21 −51072−2−2−121
0.6 伴随矩阵的逆矩阵计算
考察点 :伴随矩阵性质、逆矩阵运算
题目 :设矩阵
A = ( 1 2 0 2 2 0 3 4 5 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 0 \\ 2 & 2 & 0 \\ 3 & 4 & 5 \end{pmatrix} A= 123224005
求 ( A ∗ ) − 1 (A^*)^{-1} (A∗)−1。
解 :由伴随矩阵基本恒等式 A A ∗ = ∣ A ∣ E A A^* = |A| E AA∗=∣A∣E,两边同时取逆:
( A ∗ ) − 1 A − 1 = 1 ∣ A ∣ E (A^*)^{-1} A^{-1} = \frac{1}{|A|} E (A∗)−1A−1=∣A∣1E
两边右乘 A A A得通用公式:
( A ∗ ) − 1 = 1 ∣ A ∣ A (A^*)^{-1} = \frac{1}{|A|} A (A∗)−1=∣A∣1A
计算 A A A的行列式:
∣ A ∣ = ∣ 1 2 0 2 2 0 3 4 5 ∣ = 5 ⋅ ( 2 − 4 ) = − 10 |A| = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 0 \\ 2 & 2 & 0 \\ 3 & 4 & 5 \end{vmatrix} = 5 \cdot (2-4) = -10 ∣A∣= 123224005 =5⋅(2−4)=−10
代入公式得:
( A ∗ ) − 1 = − 1 10 A = − 1 10 ( 1 2 0 2 2 0 3 4 5 ) \boxed{(A^*)^{-1} = -\frac{1}{10} A = -\frac{1}{10}\begin{pmatrix} 1 & 2 & 0 \\ 2 & 2 & 0 \\ 3 & 4 & 5 \end{pmatrix}} (A∗)−1=−101A=−101 123224005
0.7 分块矩阵的伴随矩阵推导
考察点 :分块矩阵的逆、伴随矩阵定义、分块行列式
题目 :设 A , B A,B A,B均为2阶可逆方阵, ∣ A ∣ = 2 |A|=2 ∣A∣=2, ∣ B ∣ = 3 |B|=3 ∣B∣=3,记分块矩阵
C = ( 0 A B 0 ) C = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & A \\ B & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} C=(0BA0)
求 C ∗ C^* C∗。
解 :步骤1:从定义推导分块逆矩阵
设 C C C的逆矩阵为同结构分块矩阵
C − 1 = ( X 11 X 12 X 21 X 22 ) C^{-1} = \begin{pmatrix} X_{11} & X_{12} \\ X_{21} & X_{22} \end{pmatrix} C−1=(X11X21X12X22)
代入可逆定义 C C − 1 = E C C^{-1} = E CC−1=E,按分块乘法展开:
( 0 A B 0 ) ( X 11 X 12 X 21 X 22 ) = ( A X 21 A X 22 B X 11 B X 12 ) = ( E 0 0 E ) \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & A \\ B & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} \begin{pmatrix} X_{11} & X_{12} \\ X_{21} & X_{22} \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} A X_{21} & A X_{22} \\ B X_{11} & B X_{12} \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} E & \boldsymbol{0} \\ \boldsymbol{0} & E \end{pmatrix} (0BA0)(X11X21X12X22)=(AX21BX11AX22BX12)=(E00E)
比较分块得方程组:
{ A X 21 = E A X 22 = 0 B X 11 = 0 B X 12 = E \begin{cases} A X_{21} = E \\ A X_{22} = \boldsymbol{0} \\ B X_{11} = \boldsymbol{0} \\ B X_{12} = E \end{cases} ⎩ ⎨ ⎧AX21=EAX22=0BX11=0BX12=E
由 A , B A,B A,B可逆,解得 X 21 = A − 1 X_{21}=A^{-1} X21=A−1, X 22 = 0 X_{22}=\boldsymbol{0} X22=0, X 11 = 0 X_{11}=\boldsymbol{0} X11=0, X 12 = B − 1 X_{12}=B^{-1} X12=B−1。因此:
C − 1 = ( 0 B − 1 A − 1 0 ) C^{-1} = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & B^{-1} \\ A^{-1} & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} C−1=(0A−1B−10)
步骤2:计算分块行列式
对 2 × 2 2\times2 2×2副对角线分块矩阵,行列式为:
∣ C ∣ = ( − 1 ) 2 × 2 ∣ A ∣ ∣ B ∣ = ∣ A ∣ ∣ B ∣ = 2 × 3 = 6 |C| = (-1)^{2\times2} |A| |B| = |A||B| = 2\times3 = 6 ∣C∣=(−1)2×2∣A∣∣B∣=∣A∣∣B∣=2×3=6
步骤3:求伴随矩阵 C ∗ C^* C∗
由伴随矩阵恒等式 C ∗ = ∣ C ∣ ⋅ C − 1 C^* = |C| \cdot C^{-1} C∗=∣C∣⋅C−1,代入得:
C ∗ = 6 ⋅ ( 0 B − 1 A − 1 0 ) = ( 0 6 B − 1 6 A − 1 0 ) C^* = 6 \cdot \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & B^{-1} \\ A^{-1} & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & 6B^{-1} \\ 6A^{-1} & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} C∗=6⋅(0A−1B−10)=(06A−16B−10)
再由 A − 1 = A ∗ ∣ A ∣ A^{-1} = \dfrac{A^*}{|A|} A−1=∣A∣A∗, B − 1 = B ∗ ∣ B ∣ B^{-1} = \dfrac{B^*}{|B|} B−1=∣B∣B∗,代入化简:
6 B − 1 = 6 ⋅ B ∗ 3 = 2 B ∗ , 6 A − 1 = 6 ⋅ A ∗ 2 = 3 A ∗ 6B^{-1} = 6\cdot\frac{B^*}{3} = 2B^*, \quad 6A^{-1} = 6\cdot\frac{A^*}{2} = 3A^* 6B−1=6⋅3B∗=2B∗,6A−1=6⋅2A∗=3A∗
最终得:
C ∗ = ( 0 2 B ∗ 3 A ∗ 0 ) \boxed{C^* = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & 2B^* \\ 3A^* & \boldsymbol{0} \end{pmatrix}} C∗=(03A∗2B∗0)
0.8 伴随矩阵与逆矩阵的行列式计算
考察点 :行列式性质、伴随矩阵行列式
题目 :设 A , B A,B A,B为 n n n阶方阵, ∣ A ∣ = 2 |A|=2 ∣A∣=2, ∣ B ∣ = − 4 |B|=-4 ∣B∣=−4,求 ∣ 2 B ∗ A − 1 ∣ |2B^*A^{-1}| ∣2B∗A−1∣。
解 :由行列式数乘、乘积性质展开:
∣ 2 B ∗ A − 1 ∣ = 2 n ⋅ ∣ B ∗ ∣ ⋅ ∣ A − 1 ∣ |2B^*A^{-1}| = 2^n \cdot |B^*| \cdot |A^{-1}| ∣2B∗A−1∣=2n⋅∣B∗∣⋅∣A−1∣
代入公式 ∣ B ∗ ∣ = ∣ B ∣ n − 1 |B^*| = |B|^{n-1} ∣B∗∣=∣B∣n−1, ∣ A − 1 ∣ = 1 ∣ A ∣ |A^{-1}| = \dfrac{1}{|A|} ∣A−1∣=∣A∣1:
∣ 2 B ∗ A − 1 ∣ = 2 n ⋅ ( − 4 ) n − 1 ⋅ 1 2 = 2 n − 1 ⋅ ( − 4 ) n − 1 = ( − 8 ) n − 1 |2B^*A^{-1}| = 2^n \cdot (-4)^{n-1} \cdot \frac{1}{2} = 2^{n-1} \cdot (-4)^{n-1} = (-8)^{n-1} ∣2B∗A−1∣=2n⋅(−4)n−1⋅21=2n−1⋅(−4)n−1=(−8)n−1
即
∣ 2 B ∗ A − 1 ∣ = ( − 8 ) n − 1 \boxed{|2B^*A^{-1}| = (-8)^{n-1}} ∣2B∗A−1∣=(−8)n−1
0.9 行初等变换后的逆矩阵
考察点 :初等矩阵性质、逆矩阵运算、左行右列规则
题目 :设 A A A为三阶可逆矩阵,将 A A A的第1行与第2行交换得到矩阵 B B B。已知
A − 1 = ( a 11 a 12 a 13 a 21 a 22 a 23 a 31 a 32 a 33 ) A^{-1} = \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \end{pmatrix} A−1= a11a21a31a12a22a32a13a23a33
求 B − 1 B^{-1} B−1。
解 :记交换三阶单位阵第1、2行的初等矩阵为
P = ( 0 1 0 1 0 0 0 0 1 ) P = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} P= 010100001
初等对换矩阵满足 P − 1 = P P^{-1}=P P−1=P(对合性)。
由题意,行变换对应左乘初等矩阵: B = P A B = P A B=PA。
两边取逆,由乘积逆法则:
B − 1 = ( P A ) − 1 = A − 1 P − 1 = A − 1 P B^{-1} = (PA)^{-1} = A^{-1} P^{-1} = A^{-1} P B−1=(PA)−1=A−1P−1=A−1P
右乘 P P P等价于交换矩阵的第1、2列,因此:
B − 1 = ( a 12 a 11 a 13 a 22 a 21 a 23 a 32 a 31 a 33 ) \boxed{B^{-1} = \begin{pmatrix} a_{12} & a_{11} & a_{13} \\ a_{22} & a_{21} & a_{23} \\ a_{32} & a_{31} & a_{33} \end{pmatrix}} B−1= a12a22a32a11a21a31a13a23a33
0.10 分块矩阵求逆与通式补充
考察点 :分块矩阵逆、副对角线分块、分块矩阵逆通式
题目 :设五阶矩阵
A = ( 0 0 0 2 − 1 0 0 1 1 2 0 0 − 1 − 1 − 1 1 3 0 0 0 − 1 2 0 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 & 2 & -1 \\ 0 & 0 & 1 & 1 & 2 \\ 0 & 0 & -1 & -1 & -1 \\ 1 & 3 & 0 & 0 & 0 \\ -1 & 2 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} A= 0001−10003201−10021−100−12−100
求 A − 1 A^{-1} A−1,并补充分块矩阵逆的通式。
解 :将 A A A按 3 × 3 3\times3 3×3与 2 × 2 2\times2 2×2分块为副对角线结构:
A = ( 0 B C 0 ) , B = ( 2 − 1 1 2 − 1 − 1 ) , C = ( 1 3 − 1 2 ) A = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & B \\ C & \boldsymbol{0} \end{pmatrix}, \quad B = \begin{pmatrix} 2 & -1 \\ 1 & 2 \\ -1 & -1 \end{pmatrix}, \quad C = \begin{pmatrix} 1 & 3 \\ -1 & 2 \end{pmatrix} A=(0CB0),B= 21−1−12−1 ,C=(1−132)
由副对角线分块矩阵的逆公式(推导同矩阵0.7):
A − 1 = ( 0 C − 1 B − 1 0 ) A^{-1} = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & C^{-1} \\ B^{-1} & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} A−1=(0B−1C−10)
分别计算逆矩阵:
- ∣ C ∣ = 1 × 2 − 3 × ( − 1 ) = 5 |C| = 1\times2 - 3\times(-1) = 5 ∣C∣=1×2−3×(−1)=5,故
C − 1 = 1 5 ( 2 − 3 1 1 ) = ( 2 5 − 3 5 1 5 1 5 ) C^{-1} = \frac{1}{5}\begin{pmatrix} 2 & -3 \\ 1 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \dfrac{2}{5} & -\dfrac{3}{5} \\6pt \dfrac{1}{5} & \dfrac{1}{5} \end{pmatrix} C−1=51(21−31)= 5251−5351 - 对 B B B,通过初等行变换求逆:
B − 1 = ( − 1 2 − 3 2 − 5 2 1 2 1 2 1 2 0 1 1 ) B^{-1} = \begin{pmatrix} -\dfrac{1}{2} & -\dfrac{3}{2} & -\dfrac{5}{2} \\6pt \dfrac{1}{2} & \dfrac{1}{2} & \dfrac{1}{2} \\6pt 0 & 1 & 1 \end{pmatrix} B−1= −21210−23211−25211
代入分块逆公式得:
A − 1 = ( 0 0 0 2 5 − 3 5 0 0 0 1 5 1 5 − 1 2 − 3 2 − 5 2 0 0 1 2 1 2 1 2 0 0 0 1 1 0 0 ) \boxed{A^{-1} = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 & \dfrac{2}{5} & -\dfrac{3}{5} \\6pt 0 & 0 & 0 & \dfrac{1}{5} & \dfrac{1}{5} \\6pt -\dfrac{1}{2} & -\dfrac{3}{2} & -\dfrac{5}{2} & 0 & 0 \\6pt \dfrac{1}{2} & \dfrac{1}{2} & \dfrac{1}{2} & 0 & 0 \\6pt 0 & 1 & 1 & 0 & 0 \end{pmatrix}} A−1= 00−2121000−2321100−252115251000−5351000
补充:分块三角/副对角矩阵逆通式
设 B , C B,C B,C均为可逆方阵,则:
- 下三角分块: ( B 0 D C ) − 1 = ( B − 1 0 − C − 1 D B − 1 C − 1 ) \begin{pmatrix} B & \boldsymbol{0} \\ D & C \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} B^{-1} & \boldsymbol{0} \\ -C^{-1} D B^{-1} & C^{-1} \end{pmatrix} (BD0C)−1=(B−1−C−1DB−10C−1)
- 上三角分块: ( B D 0 C ) − 1 = ( B − 1 − B − 1 D C − 1 0 C − 1 ) \begin{pmatrix} B & D \\ \boldsymbol{0} & C \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} B^{-1} & -B^{-1} D C^{-1} \\ \boldsymbol{0} & C^{-1} \end{pmatrix} (B0DC)−1=(B−10−B−1DC−1C−1)
- 副对角分块: ( 0 B C D ) − 1 = ( − C − 1 D B − 1 C − 1 B − 1 0 ) \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & B \\ C & D \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} -C^{-1} D B^{-1} & C^{-1} \\ B^{-1} & \boldsymbol{0} \end{pmatrix} (0CBD)−1=(−C−1DB−1B−1C−10)
- 副对角分块: ( D B C 0 ) − 1 = ( 0 C − 1 B − 1 − B − 1 D C − 1 ) \begin{pmatrix} D & B \\ C & \boldsymbol{0} \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} \boldsymbol{0} & C^{-1} \\ B^{-1} & -B^{-1} D C^{-1} \end{pmatrix} (DCB0)−1=(0B−1C−1−B−1DC−1)
口诀:副换位,各求逆;左同行,右同列,交叉块添负号。
0.11 等价矩阵求可逆变换矩阵P
考察点 :矩阵等价判定条件、矩阵方程求解、初等行变换构造变换矩阵
题目 :设矩阵
A = ( 1 0 1 − 1 − 1 1 0 2 a ) , B = ( 1 0 1 0 − 1 2 0 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & a \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} A= 1−100−1211a ,B= 1000−10120
已知 A A A与 B B B等价,求满足 P A = B PA=B PA=B的可逆矩阵 P P P。
解 :
- 利用矩阵等价条件求参数 a a a
同阶方阵 A , B A,B A,B等价的充要条件为 r ( A ) = r ( B ) \mathrm{r}(A)=\mathrm{r}(B) r(A)=r(B)。
观察 B B B为行阶梯形矩阵, r ( B ) = 2 \mathrm{r}(B)=2 r(B)=2,因此 r ( A ) = 2 \mathrm{r}(A)=2 r(A)=2,即 ∣ A ∣ = 0 |A|=0 ∣A∣=0。
∣ A ∣ = ∣ 1 0 1 − 1 − 1 1 0 2 a ∣ = 1 ⋅ ( − a − 2 ) − 0 + 1 ⋅ ( − 2 ) = − a − 4 |A|=\begin{vmatrix} 1 & 0 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & a \end{vmatrix} =1\cdot(-a-2)-0+1\cdot(-2) = -a-4 ∣A∣= 1−100−1211a =1⋅(−a−2)−0+1⋅(−2)=−a−4
令 ∣ A ∣ = 0 |A|=0 ∣A∣=0,解得 a = − 4 a=-4 a=−4。
将 a = − 4 a=-4 a=−4代入 A A A,得
A = ( 1 0 1 − 1 − 1 1 0 2 − 4 ) A=\begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & -4 \end{pmatrix} A= 1−100−1211−4
- 矩阵方程变形与列分块
由 P A = B PA=B PA=B,等式两边同时转置:
A T P T = B T A^\mathrm{T} P^\mathrm{T} = B^\mathrm{T} ATPT=BT
记 X = P T X=P^\mathrm{T} X=PT,设 X X X按列分块 X = ξ 1 , ξ 2 , ξ 3 X=\\boldsymbol{\\xi}_1,\\boldsymbol{\\xi}_2,\\boldsymbol{\\xi}_3 X=ξ1,ξ2,ξ3,其中 ξ 1 , ξ 2 , ξ 3 \boldsymbol{\xi}_1,\boldsymbol{\xi}_2,\boldsymbol{\xi}_3 ξ1,ξ2,ξ3为三维列向量。
记 B T = β 1 , β 2 , β 3 B^\mathrm{T}=\\boldsymbol{\\beta}_1,\\boldsymbol{\\beta}_2,\\boldsymbol{\\beta}_3 BT=β1,β2,β3,其中
β 1 = ( 1 0 1 ) , β 2 = ( 0 − 1 2 ) , β 3 = ( 0 0 0 ) \boldsymbol{\beta}_1=\begin{pmatrix}1\\0\\1\end{pmatrix},\quad \boldsymbol{\beta}_2=\begin{pmatrix}0\\-1\\2\end{pmatrix},\quad \boldsymbol{\beta}_3=\begin{pmatrix}0\\0\\0\end{pmatrix} β1= 101 ,β2= 0−12 ,β3= 000
代入矩阵乘法分块规则:
A T ξ 1 , ξ 2 , ξ 3 = β 1 , β 2 , β 3 A^\mathrm{T}\\boldsymbol{\\xi}_1,\\boldsymbol{\\xi}_2,\\boldsymbol{\\xi}_3=\\boldsymbol{\\beta}_1,\\boldsymbol{\\beta}_2,\\boldsymbol{\\beta}_3 ATξ1,ξ2,ξ3=β1,β2,β3
等价于三个独立线性方程组:
{ A T ξ 1 = β 1 A T ξ 2 = β 2 A T ξ 3 = β 3 \begin{cases} A^\mathrm{T}\boldsymbol{\xi}_1 = \boldsymbol{\beta}_1 \\ A^\mathrm{T}\boldsymbol{\xi}_2 = \boldsymbol{\beta}_2 \\ A^\mathrm{T}\boldsymbol{\xi}_3 = \boldsymbol{\beta}_3 \end{cases} ⎩ ⎨ ⎧ATξ1=β1ATξ2=β2ATξ3=β3
先写出 A T A^\mathrm{T} AT:
A T = ( 1 − 1 0 0 − 1 2 1 1 − 4 ) A^\mathrm{T}= \begin{pmatrix} 1 & -1 & 0 \\ 0 & -1 & 2 \\ 1 & 1 & -4 \end{pmatrix} AT= 101−1−1102−4
- 逐个解方程组(初等行变换完整过程)
(1) 解 A T ξ 1 = β 1 A^\mathrm{T}\boldsymbol{\xi}_1=\boldsymbol{\beta}_1 ATξ1=β1,构造增广矩阵并做初等行变换
A T ∣ β 1 = ( 1 − 1 0 1 0 − 1 2 0 1 1 − 4 1 ) → r 3 − r 1 ( 1 − 1 0 1 0 − 1 2 0 0 2 − 4 0 ) \left\\,A\^\\mathrm{T}\\mid \\boldsymbol{\\beta}_1\\,\\right =\left(\begin{array}{ccc|c} 1 & -1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 2 & 0 \\ 1 & 1 & -4 & 1 \end{array}\right) \xrightarrow{r_3-r_1} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & -1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 2 & 0 \\ 0 & 2 & -4 & 0 \end{array}\right) AT∣β1= 101−1−1102−4101 r3−r1 100−1−1202−4100
→ r 3 + 2 r 2 ( 1 − 1 0 1 0 − 1 2 0 0 0 0 0 ) → r 1 − r 2 ( 1 0 − 2 1 0 1 − 2 0 0 0 0 0 ) \xrightarrow{r_3+2r_2} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & -1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{array}\right) \xrightarrow{r_1-r_2} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & 0 & -2 & 1 \\ 0 & 1 & -2 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{array}\right) r3+2r2 100−1−10020100 r1−r2 100010−2−20100
得同解方程组
{ x 1 = 1 + 2 x 3 x 2 = 2 x 3 \begin{cases} x_1 = 1 + 2x_3 \\ x_2 = 2x_3 \end{cases} {x1=1+2x3x2=2x3
取自由未知量 x 3 = k 1 x_3=k_1 x3=k1,通解
ξ 1 = ( 1 + 2 k 1 2 k 1 k 1 ) \boldsymbol{\xi}_1= \begin{pmatrix}1+2k_1 \\ 2k_1 \\ k_1\end{pmatrix} ξ1= 1+2k12k1k1
(2) 解 A T ξ 2 = β 2 A^\mathrm{T}\boldsymbol{\xi}_2=\boldsymbol{\beta}_2 ATξ2=β2,构造增广矩阵行变换
A T ∣ β 2 = ( 1 − 1 0 0 0 − 1 2 − 1 1 1 − 4 2 ) → r 3 − r 1 ( 1 − 1 0 0 0 − 1 2 − 1 0 2 − 4 2 ) \left\\,A\^\\mathrm{T}\\mid \\boldsymbol{\\beta}_2\\,\\right =\left(\begin{array}{ccc|c} 1 & -1 & 0 & 0 \\ 0 & -1 & 2 & -1 \\ 1 & 1 & -4 & 2 \end{array}\right) \xrightarrow{r_3-r_1} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & -1 & 0 & 0 \\ 0 & -1 & 2 & -1 \\ 0 & 2 & -4 & 2 \end{array}\right) AT∣β2= 101−1−1102−40−12 r3−r1 100−1−1202−40−12
→ r 3 + 2 r 2 ( 1 − 1 0 0 0 − 1 2 − 1 0 0 0 0 ) → r 1 − r 2 ( 1 0 − 2 1 0 1 − 2 1 0 0 0 0 ) \xrightarrow{r_3+2r_2} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & -1 & 0 & 0 \\ 0 & -1 & 2 & -1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{array}\right) \xrightarrow{r_1-r_2} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & 0 & -2 & 1 \\ 0 & 1 & -2 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{array}\right) r3+2r2 100−1−100200−10 r1−r2 100010−2−20110
同解方程组
{ x 1 = 1 + 2 x 3 x 2 = 1 + 2 x 3 \begin{cases} x_1 = 1 + 2x_3 \\ x_2 = 1 + 2x_3 \end{cases} {x1=1+2x3x2=1+2x3
取自由未知量 x 3 = k 2 x_3=k_2 x3=k2,通解
ξ 2 = ( 1 + 2 k 2 1 + 2 k 2 k 2 ) \boldsymbol{\xi}_2= \begin{pmatrix}1+2k_2 \\ 1+2k_2 \\ k_2\end{pmatrix} ξ2= 1+2k21+2k2k2
(3) 解 A T ξ 3 = β 3 = 0 A^\mathrm{T}\boldsymbol{\xi}_3=\boldsymbol{\beta}_3=\boldsymbol{0} ATξ3=β3=0,齐次方程组
A T ∣ 0 → 同前变换 ( 1 0 − 2 0 0 1 − 2 0 0 0 0 0 ) \left\\,A\^\\mathrm{T}\\mid \\boldsymbol{0}\\,\\right \xrightarrow{\text{同前变换}} \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & 0 & -2 & 0 \\ 0 & 1 & -2 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{array}\right) AT∣0同前变换 100010−2−20000
同解方程组
{ x 1 = 2 x 3 x 2 = 2 x 3 \begin{cases} x_1 = 2x_3 \\ x_2 = 2x_3 \end{cases} {x1=2x3x2=2x3
取自由未知量 x 3 = k 3 x_3=k_3 x3=k3,通解
ξ 3 = ( 2 k 3 2 k 3 k 3 ) \boldsymbol{\xi}_3= \begin{pmatrix}2k_3 \\ 2k_3 \\ k_3\end{pmatrix} ξ3= 2k32k3k3
-
组装 X = P T X=P^\mathrm{T} X=PT并转置得 P P P
X = P T = ξ 1 , ξ 2 , ξ 3 = ( 2 k 1 + 1 2 k 2 + 1 2 k 3 2 k 1 2 k 2 + 1 2 k 3 k 1 k 2 k 3 ) X=P^\mathrm{T}= \left\\boldsymbol{\\xi}_1,\\boldsymbol{\\xi}_2,\\boldsymbol{\\xi}_3\\right = \begin{pmatrix} 2k_1+1 & 2k_2+1 & 2k_3 \\ 2k_1 & 2k_2+1 & 2k_3 \\ k_1 & k_2 & k_3 \end{pmatrix} X=PT=ξ1,ξ2,ξ3= 2k1+12k1k12k2+12k2+1k22k32k3k3
对 P T P^\mathrm{T} PT转置得到矩阵 P P P:
P = ( 2 k 1 + 1 2 k 1 k 1 2 k 2 + 1 2 k 2 + 1 k 2 2 k 3 2 k 3 k 3 ) P= \begin{pmatrix} 2k_1+1 & 2k_1 & k_1 \\ 2k_2+1 & 2k_2+1 & k_2 \\ 2k_3 & 2k_3 & k_3 \end{pmatrix} P= 2k1+12k2+12k32k12k2+12k3k1k2k3
-
P P P可逆约束
计算 ∣ P ∣ = k 3 |P|=k_3 ∣P∣=k3,故 P P P可逆的充要条件为 k 3 ≠ 0 k_3 \neq 0 k3=0, k 1 , k 2 k_1,k_2 k1,k2可取任意实数。
P = ( 2 k 1 + 1 2 k 1 k 1 2 k 2 + 1 2 k 2 + 1 k 2 2 k 3 2 k 3 k 3 ) , k 1 , k 2 ∈ R , k 3 ∈ R , k 3 ≠ 0 \boxed{P= \begin{pmatrix} 2k_1+1 & 2k_1 & k_1 \\ 2k_2+1 & 2k_2+1 & k_2 \\ 2k_3 & 2k_3 & k_3 \end{pmatrix},\quad k_1,k_2\in\mathbb{R},\ k_3\in\mathbb{R},\ k_3\neq 0} P= 2k1+12k2+12k32k12k2+12k3k1k2k3 ,k1,k2∈R, k3∈R, k3=0
补充 :
-
同阶方阵 A , B A,B A,B等价充要条件: r ( A ) = r ( B ) \mathrm{r}(A)=\mathrm{r}(B) r(A)=r(B);
-
矩阵方程 P A = B PA=B PA=B求解技巧:转置为 A T X = B T A^\mathrm{T}X=B^\mathrm{T} ATX=BT,构造增广矩阵 A T ∣ B T A\^\\mathrm{T}\\mid B\^\\mathrm{T} AT∣BT作初等行变换,直接求得 X = P T X=P^\mathrm{T} X=PT;
-
含参数方阵可逆判定:计算行列式后,令行列式不为0得到参数约束。
后话
线代的知识还是串连性挺强的,越学越爽。